Tysiące zwolnień lekarskich skontrolowanych w 2025 r.

W ubiegłym roku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w województwie podlaskim wróciło aż 5,15 mln zł. To efekt kontroli zwolnień lekarskich oraz obniżenia podstawy wymiaru świadczeń po ustaniu zatrudnienia. Warto pamiętać, że aby nie stracić prawa do wypłaty zasiłku, podczas zwolnienia lekarskiego nie należy wykonywać żadnych aktywności niezgodnych z jego celem, które mogłyby utrudnić lub wydłużyć proces leczenia i rekonwalescencji. Dopuszczane są jedynie zwykłe czynności dnia codziennego oraz czynności incydentalne.

Zwolnienie lekarskie to czas powrotu do zdrowia, a nie urlop

ZUS przypomina, że zwolnienie lekarskie nie jest urlopem wypoczynkowym, podczas którego ubezpieczony może dowolnie dysponować swoim czasem. Wskazany w zaświadczeniu okres rekonwalescencji służy odzyskaniu zdolności do pracy. W tym czasie nie można podejmować dodatkowej pracy ani wyjeżdżać na wakacje. Osoba niezdolna do pracy z powodu choroby może wykonywać jedynie zwykłe czynności życia codziennego, dostosowane do jej stanu zdrowia, takie jak wizyta u lekarza, wyjście do apteki czy podstawowe zakupy spożywcze. Od 13 kwietnia br. możliwe będzie również wykonywanie czynności incydentalnych, których podjęcia w okresie zwolnienia wymagają istotne okoliczności. Nie może to jednak wynikać z polecenia pracodawcy. Z kolei wykonywanie pracy w jednym miejscu zatrudnienia podczas zwolnienia lekarskiego u innego pracodawcy, będzie dopuszczalne dopiero od 1 stycznia 2027 roku pod warunkiem, że charakter obowiązków pozwoli na jej świadczenie. Jeśli podczas kontroli ZUS stwierdzi nieprawidłowości, może wydać decyzję o odmowie prawa do zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego. Odmowa obejmuje cały okres zwolnienia lekarskiego, w którym ustalono uchybienia, lub za pełen miesiąc świadczenia rehabilitacyjnego, w którym je stwierdzono. W przypadku gdy świadczenie zostało już wypłacone, ubezpieczony jest zobowiązany do jego zwrotu. Z kolei w ramach kontroli prawidłowości orzekania o czasowej niezdolności do pracy, jeśli lekarz orzecznik ZUS uzna, że stan zdrowia ubezpieczonego pozwala na powrót do pracy, zwolnienie lekarskie zostaje skrócone, a prawo do zasiłku przysługuje wyłącznie do dnia badania.

Działania niezgodne z przepisami

Kontrole zwolnień lekarskich w województwie podlaskim potwierdziły, że część ubezpieczonych traktuje chorobowe jako okazję do świadczenia dodatkowej pracy lub zorganizowania w tym czasie nad wymiarowego wypoczynku. Białostocki ZUS ujawnił liczne przypadki niewłaściwego wykorzystywania zwolnień. Najczęstszym nadużyciem pozostaje wykonywanie pracy na podstawie umowy zlecania u innego pracodawcy. Odnotowano również przypadek chorego pracownika, który w czasie zwolnienia uczęszczał na zajęcia i wykłady na uczelni. Nieprawidłowości stwierdzono także u właścicielki salonu fryzjerskiego, która w okresie zwolnienia obsługiwała klientów. Z kolei mechanik samochodowy, zamiast się kurować, wykonywał prace naprawcze w swoim warsztacie.

Przyłapani dzięki zgłoszeniom

Skuteczność kontroli prowadzonych przez ZUS rośnie m.in. dzięki sygnałom przekazywanym do Zakładu, najczęściej przez osoby, które zauważają nieprawidłowości. Coraz więcej kontroli jest efektem anonimowych zgłoszeń.

Kontrolę prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich może przeprowadzać nie tylko ZUS. Takie uprawnienia mają również pracodawcy, którzy zatrudniają powyżej 20 ubezpieczonych. Najczęściej czynności te wykonują w ich imieniu pracownicy działu kadr.