Opowiedz historię swojej miejscowości: Rutki-Kossaki

Dziś piąty artykuł z cyklu „opowiedz historię swojej miejscowości”. Poświęcony on jest miejscowości położonej na północny-wschód od Zambrowa, tuż obok drogi krajowej nr 8, Rutki-Kossaki.

Historia Rutek jest bardzo ciekawa. Na początku miejscowość nazywała się Kurowstok, a potem Rutki-Kurowstok. Nazwa obecna nawiązuje do XIV-wiecznych założycieli osady – Świętosława i Bronisza, którzy otrzymali od księcia Janusza I Mazowieckiego ziemię zwaną Kurowstokiem.

Do XVI wieku wieś była zamieszkiwana przez drobną szlachtę - Rutkowskich. Później Rutki zostały wykupione przez Mężeńskich, a następnie Opackich. Stanisław Opacki uzyskał od Augusta III w 1760 roku miejskie prawa magdeburskie. Prawa te zostały utracone w 1810 r. i Rutki-Kossaki stały się wsią. Pozostałościami okresu miejskości Rutek-Kossak są drewniane i murowane domostwa wzniesione w tym okresie oraz rynek na planie prostokąta, przez którego północną pierzeję przechodzi droga, niegdyś trakt wiodący z Łomży do Tykocina.

Dlaczego Kossaki? Ponieważ w XIX wieku istniały dwie poczty, jedna w Rutkach, druga zaś w Kossakach przy stacji kolejowej. Gdy nastąpiła likwidacja poczty w Kossakach, przyjęto jedną nazwę - Poczta Rutki Kossaki.

W 1921 roku Rutki liczyły 153 domy i 1368 mieszkańców, wśród których 747 zadeklarowało narodowość żydowską, a 809 wyznanie mojżeszowe. W roku 1939 było już ponad 3000 mieszkańców, z czego prawie połowa była Żydami.

Na uwagę zasługuje też fakt, że w latach 1932-1939 Rutki stały się terenem uzdrowiskowym dla ludności żydowskiej, która przybywała z Białegostoku i Warszawy, by leczyć tu choroby płuc. Z każdym rokiem liczba kuracjuszy powiększała się. Letnicy płacili wysokie ceny za wynajęcie mieszkania bliżej lasu sosnowego.

Obecnie w rynku Rutek znajduje się zabytkowy kościół murowany pw. św. Anny. Budynek został wzniesiony w 1568 r., a konsekrowany 30 lat później przez Biskupa płockiego Wojciecha Baranowskiego, następnie wielokrotnie remontowany i przekształcany, zwłaszcza w 1863 r. kosztem Agnieszki Buszon - właścicielki „Mejżenina”. W czasie ostatniej wojny kościół został poważnie zniszczony i odbudowany staraniem ks. prob. Czesława Dziondziaka. W latach 1988-1989 staraniem ks. prob. Tadeusza Makowskiego kościół został powiększony przez dobudowanie bocznych naw. Ponadto w latach 1995-2000 ks. prob. Tadeusz Makowski zlecił wykonanie nowych organów w kościele. W ołtarzu głównym umieszczono obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem z XVII wieku.

Jeśli znacie inne wyjątkowe i ciekawe miejsca w powiecie zambrowskim i chcielibyście opowiedzieć o swojej miejscowości – napiszcie do nas. Postaramy się wysłuchać waszych opowieści i opublikować wybrane z nich na łamach Portalu. Na informacje i opowieści na temat lokalnej historii czekamy pod adresem [email protected].

Polecamy:
:: Opowiedz historię swojej miejscowości: Kołaki Kościelne
:: Opowiedz historię swojej miejscowości: Poryte Jabłoń
:: Opowiedz historię swojej miejscowości: Paproć Duża
:: Opowiedz historię swojej miejscowości: Ślub Piłsudskiego w Paproci Dużej
:: Opowiedz historię swojej miejscowości
:: 27 lat od objawień w Ostrożnem. Dziś uroczysta Msza Św.

Cykle Janusza Kuleszy:
TAMTE LATA, TAMTE DNI:
:: Cz. 10. Tragedia w Sławcu cz. 3
:: Cz. 9. Tragedia w Sławcu cz. 2
:: Cz. 8. Tragedia w Sławcu cz. 1
:: Cz. 7. Wigilia 1943 roku
:: Cz. 6. Polak Polakowi wilkiem
:: Cz. 5. Podkowa
:: Cz. 4. Nocna wizyta
:: Cz. 3. Ze wspomnień ojca Lucjana
:: Cz. 2. Piętno Oświęcimia
:: Cz. 1. Każdy kij ma dwa końce

STARSZY BRAT:
:: Cz. 10. Rozmowa z ojcem
:: Cz. 9. Miłość i okupacja
:: Cz. 8. Cień synagogi
:: Cz. 7. Luty 1942
:: Cz. 6. Kromka chleba
:: Cz. 5. Październik 1939
:: Cz. 4. Pogrzeb
:: Cz. 3. Szabas
:: Cz. 2. Święto Trąbek
:: Cz. 1. Znak krzyża

ZAPACH MOJEGO DOMU:
:: O tym jak powstało Miasto Zambrów
:: O tym, jak powstała nazwa Czerwony Bór
:: Legenda o Pysznym Janku
:: O dzikiej świni w Zambrowie
:: Ambasada
:: Kaplica na cmentarzu
:: Kara
:: Krajobraz po zamachu
:: O Henryku Chęcińskim
:: O Jankielu Manesie
:: O Tadeuszu Horochu
:: O tym, jak kobyła Baśka trafiła na bal weterynarzy
:: O tym, jak zginęła trybuna w Zambrowie
:: Opowieść Tadeusza Andrzeja Klimaszewskiego
:: Rok 1920
:: Święta Barbara

MOST DO PRZESZŁOŚCI
:: Kiedy umiera człowiek, ginie biblioteka
:: Epizod
:: O wieżach z kościoła pod wezwaniem Świętej Trójcy
:: Ślub Raisy Jabłonki
:: W letni poranek
:: Włoski ślad w Zambrowie
:: Wacław von Horoch
:: August Kaüfman
:: Kino "Modern"
:: Kino "Słońce"
:: Gordon
:: Na zambrowskim rynku
:: Z historii 71 Pułku Piechoty
:: Spółdzielnia Mleczarska „Zambrowianka” w Zambrowie