Co zobaczyć w Zambrowie w długi weekend? Poznaj okoliczne rezerwaty przyrody

Planujesz letni wypoczynek w okolicy? W powiecie zambrowskim znajduje się pięć rezerwatów przyrody, które zachwycają unikalnymi krajobrazami i bogatą historią. Sprawdź, które miejsca warto odwiedzić podczas wakacyjnych wycieczek.

Na terenie województwa podlaskiego znajduje się 114 rezerwatów przyrody. Pięć z nich zlokalizowanych jest w granicach powiatu zambrowskiego - na terenie gmin Zambrów oraz Rutki. Chronią one wielowiekowe lasy, unikalne torfowiska, rzadkie gatunki roślin i zwierząt, a w przypadku najnowszego z nich - również bezcenne obozowiska z epoki kamienia.

Rezerwat Grabówka

Rezerwat przyrody Grabówka został utworzony 12 listopada 1996 r. Obejmuje obszar 60,92 ha i znajduje się w gminie Zambrów na terenie zarządzanym przez Nadleśnictwo Łomża.

Głównym celem ochrony jest zachowanie ze względów naukowych i dydaktycznych naturalnego fragmentu wielogatunkowego lasu liściastego, typowego dla Wysoczyzny Mazowieckiej. Dominują tu grab i dąb szypułkowy z domieszką brzozy brodawkowatej, osiki oraz lipy. W rynnowym obniżeniu południowej części rezerwatu występuje zespół Fraxino-Alnetum, w którym drzewostan tworzy olsza czarna.

Flora rezerwatu jest dość bogata - w roku 2014 wykazano 106 gatunków roślin, w tym 8 gatunków drzew, 20 gatunków krzewów, 79 gatunków roślin zielonych oraz 9 gatunków mszaków. Spośród nich na szczególną uwagę zasługują objęte ochroną częściową:

• 3 gatunki roślin naczyniowych: gnieźnik leśny Neottia nidus-avis, kruszczyk szerokolistny Epipactis helleborine, podkolan biały Plathantera bifolia
• 2 gatunki mszaków: mokradłoszka zaostrzona Calliergonella cuspidata, dzióbkowiec Zetterstedta Eurhynchium angustirete.

Rezerwat przyrody Dębowe Góry

Drugim chronionym obszarem na terenie gminy Zambrów jest Rezerwat przyrody Dębowe Góry, utworzony 30 marca 2001 r. Rezerwat ma powierzchnię 99,31 ha i leży na północnym skraju Czerwonego Boru.

Ochroną został objęty ze względu na zachowany w stanie naturalnym zespół świetlistej dąbrowy z dębem bezszypułkowym. Drzewa te stanowią istotną wartość ze względów przyrodniczych, naukowych i dydaktycznych.  

W rezerwacie stwierdzono 3 typy zbiorowisk roślinnych:

• świetlista dąbrowa Potentillo albae-Quercetum, w której drzewostan tworzą dwa gatunki dębu z domieszką brzozy i osiki. Występuje tu szereg roślin rzadkich jak: gorysz siny, koniczyna długokłosowa, koniczyna pagórkowa, dziurawiec skąpolistny, miodunka wąskolistna, oman wierzbolistny, oman szorstki, ciemiężyk białokwiatowy, bodziszek czerwony;
• grąd miodownikowy Melitti-Carpinetym, występuje głównie w północnej i południowo-zachodniej części, a drzewostan tworzą dwa gatunki dębu z domieszką osiki i brzozy;
• sosnowo-dębowy bór mieszany Pino-Quercetum, w którym drzewostan zbudowany jest z tych samych gatunków jak w poprzednich zbiorowiskach. Należy zaznaczyć jednak, że zespół boru mieszanego z udziałem dębu bezszypułkowego o tak wysokim stopniu naturalności jest spotykany bardzo rzadko.

Na tym terenie występuje ponad 200 gatunków roślin, w tym 8 gatunków podlegających ochronie ścisłej:

• 2 gatunki roślin podlegających ochronie ścisłej: arnika górska Arnica montana, lilia złotogłów Lilium martagon;
• 6 gatunków roślin objętych ochroną częściową: gnieźnik leśny Neottia nidus-avis miodownik melisowaty Melittis melisophyllum, naparstnica zwyczajna Digitalis grandiflora, orlik pospolity Aquiledia vulgaris, podkolan biały Platanthera bifolia, widłak jałowcowaty Lycopodium annotinum.

Rezerwat przyrody Bagno Wizna I i II

Na obszarze gminy Rutki zlokalizowane są dwa rezerwaty chroniące torfowiska niskie. Oba obiekty powstały 23 listopada 1967 r. Rezerwat Bagno Wizna I zajmuje 36,50 ha i służy obserwacji procesów zachodzących w fitocenozach przesuszonego lasu bagiennego. Z kolei rezerwat Bagno Wizna II o powierzchni 79,64 ha chroni fragment torfowiska ze stanowiskiem rzadkiej brzozy niskiej. Zarządcą obu terenów jest Nadleśnictwo Knyszyn.

Celem ochrony Bagna Wizna I jest zachowanie fragmentu torfowiska niskiego do celów badawczych i obserwacji procesów dynamicznych zachodzących w fitocenozach torfowisk niskich. W rezerwacie Bagno Wizna I występuje jeden siedliskowy typ lasu: przesuszony las mieszany bagienny. Drzewostan tworzy brzoza w wieku 65 lat. Szata roślina rezerwatu, z racji na małe zróżnicowanie siedlisk, jest uboga. Stwierdzono tutaj tylko jedno zastępcze zbiorowisko roślinne – brzezina pokrzywowa Betula-Urtica.

Bagno Wizna II chronione jest ze względu na zachowanie fragmentu torfowiska niskiego, ze stanowiskiem brzozy niskiej Betula humilis, do celów badawczych i obserwacji procesów dynamicznych zachodzących w fitocenozach torfowisk niskich. W rezerwacie Bagno Wizna II występuje jeden siedliskowy typ lasu: przesuszony las mieszany bagienny. Drzewostany tworzy brzoza w wieku od 75 do 85 lat, występuje 5 zespołów roślinnych: 2 leśne, 2 krzewiaste oraz jeden turzycowy.

Osada Wydmowa

Najmłodszym i jednym z najciekawszych punktów na mapie przyrodniczej powiatu zambrowskiego jest rezerwat Osada Wydmowa, powołany 15 września 2025 r. Zajmuje powierzchnię 16,11 ha w sąsiedztwie wsi Grądy-Woniecko w gminie Rutki. Sercem rezerwatu jest śródlądowa wydma w dolinie Narwi oraz jedno z najlepiej zachowanych w Polsce stanowisk murawy napiaskowej. Żyją tu rzadkie gatunki owadów i roślin, a do najbardziej charakterystycznych należą:

• szczotlicha siwa (Corynephorus canescens)
• mrówkolew pospolitey (Myrmeleon formicarius)
• trzyszcz piaskowiec (Cicindela hybrida)
• szczerklina piaskowa (Ammophila sabulosa)
• płucnica islandzka (Cetraria islandica)

Obszar ten wyróżnia się także szczególną wartością historyczną. Prowadzone od lat 70. XX wieku prace archeologiczne doprowadziły do odkrycia śladów obozowisk ludzkich z lat 9500-11500 p.n.e., a także ceramiki i narzędzi z okresu schyłkowego neolitu i epoki brązu. W trakcie prac wykopaliskowych badacze odnaleźli kości ludzi i zwierząt, fragmenty dawnej ceramiki oraz narzędzia wykorzystywane przez społeczności z okresu schyłkowego neolitu i epoki brązu.

Znasz inne ciekawe miejsca przyrodnicze w naszym regionie lub chcesz pochwalić się zdjęciami z tych rezerwatów? Napisz do nas:

• e-mail: [email protected]
• Facebook: https://www.facebook.com/PortalZambrow/