ZUS: Zasiłek opiekuńczy przysługuje również przedsiębiorcy

Osoby prowadzące działalność gospodarczą również mogą otrzymać zasiłek opiekuńczy. Warunkiem uzyskania prawa do tego świadczenia jest podleganie dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu oraz brak zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne przekraczającego 1 proc. minimalnego wynagrodzenia za pracę. Warto wiedzieć, na jakich zasadach przedsiębiorca może skorzystać z zasiłku, gdy musi zaopiekować się dzieckiem lub chorym członkiem rodziny.

Przedsiębiorcy, podlegający dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu, mogą otrzymać zasiłek chorobowy, gdy sami zachorują i są niezdolni do pracy. Z ubezpieczenia chorobowego mogą skorzystać także wtedy, gdy są zdrowi, ale muszą zaopiekować się kimś bliskim. Wówczas przysługuje im zasiłek opiekuńczy. Przepisy określają, w jakich sytuacjach i przez ile dni w roku można otrzymywać to świadczenie.

Aby otrzymać zasiłek opiekuńczy, należy podlegać ubezpieczeniu chorobowemu. Jest ono obowiązkowe dla osób zatrudnionych na umowę o pracę. W przypadku osób pracujących na podstawie umowy zlecenia czy umowy agencyjnej, a także prowadzących działalność gospodarczą, ubezpieczenie to jest dobrowolne. Przedsiębiorca może otrzymać świadczenie, jeżeli podlega ubezpieczeniu chorobowemu i spełnia pozostałe warunki określone w przepisach. 

Przepisy określają przez ile dni w roku kalendarzowym można pobierać zasiłek opiekuńczy. Limit ten zależy m.in. od tego, nad kim sprawujemy opiekę i w jakich okolicznościach jest ona konieczna.

W pierwszym półroczu 2026 roku ZUS w Podlaskiem wypłacił niespełna 138 tys. zasiłków opiekuńczych na łączną kwotę 21,6 mln zł.

Maksymalnie 60 dni na opiekę

Zasiłek opiekuńczy można otrzymać maksymalnie za 60 dni w roku kalendarzowym, jeśli sprawujemy opiekę nad:

• chorym dzieckiem do ukończenia 14 lat,
• zdrowym dzieckiem do ukończenia 8 lat w określonych przepisami sytuacjach, np. z powodu nieprzewidzianego zamknięcia żłobka czy przedszkola, do którego dziecko uczęszcza. 

Prawo do zasiłku mają na równi matka i ojciec dziecka. Jednak za ten sam okres świadczenie może otrzymać tylko jedno z rodziców, które wystąpi z wnioskiem o jego wypłatę. Zasiłek opiekuńczy przysługuje wtedy, gdy nie ma innych członków rodziny, którzy mogliby zapewnić opiekę. Warunek ten nie dotyczy opieki nad chorym dzieckiem w wieku do 2 lat. 

Zasiłek opiekuńczy dla ojca dziecka, gdy matka nie może sprawować opieki 

Ubezpieczony ojciec dziecka może otrzymać dodatkowy zasiłek opiekuńczy w wymiarze do 8 tygodni, jeśli matka dziecka przed upływem 8 tygodni po porodzie:

1. przebywa w szpitalu albo w innym zakładzie leczniczym zapewniającym całodobową opiekę medyczną, a jej stan zdrowia uniemożliwia osobiste sprawowanie opieki nad dzieckiem, albo
2. ma orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji, albo
3. porzuciła dziecko

Warunkiem otrzymania zasiłku jest przerwanie przez ojca zatrudnienia lub innej działalności zarobkowej w celu osobistego sprawowania opieki nad dzieckiem.

Kiedy przysługuje 30 dni zasiłku opiekuńczego?

Z zasiłku opiekuńczego  przez maksymalnie 30 dni w roku kalendarzowym można skorzystać w przypadku sprawowania opieki nad: 

• dzieckiem niepełnosprawnym, które ukończyło 8 lat, ale nie ukończyło 18 lat, jeśli małżonek lub rodzic dziecka, który stale się nim opiekuje, nie może sprawować tej opieki z powodu porodu, choroby lub pobytu w szpitalu,
• chorym dzieckiem niepełnosprawnym, które ukończyło 14 lat, ale ma mniej niż 18 lat.

Aby skorzystać z 30-dniowego limitu zasiłku opiekuńczego, dziecko musi mieć:

• orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności lub
• orzeczenie o niepełnosprawności ze wskazaniami dotyczącymi konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji dziecka.

Limit 30 dni obowiązuje również wtedy, gdy w rodzinie jest więcej niż jedno dziecko niepełnosprawne w wieku  objętym tymi przepisami. Nie zwiększa się on wraz z liczbą dzieci.

Dla kogo 14 dni zasiłku opiekuńczego?

Jeśli musimy zaopiekować się chorym dzieckiem w wieku powyżej 14 lat, które nie jest niepełnosprawne, lub innym chorym członkiem rodziny, np. małżonkiem, rodzicem, wnukiem, rodzeństwem, teściami czy dziadkami, zasiłek opiekuńczy przysługuje maksymalnie przez 14 dni w roku kalendarzowym.

Zasiłek opiekuńczy niezależnie od okresu ubezpieczenia

Łączny okres wypłaty zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad dziećmi i innymi członkami rodziny nie może przekroczyć 60 dni w roku kalendarzowym.  Jeśli natomiast opieka dotyczy wyłącznie dzieci niepełnosprawnych i innych chorych członków rodziny, limit wynosi 30 dni. 

Jak złożyć wniosek?

Aby otrzymać zasiłek opiekuńczy, należy złożyć odpowiedni wniosek:

• Z-15A – w przypadku opieki nad dzieckiem; 
• Z-15B – w przypadku opieki nad chorym członkiem rodziny innym niż dziecko. 

W zależności od okoliczności konieczne może być również zaświadczenie lekarskie oraz inne dokumenty potwierdzające prawo do świadczenia. Co ważne, zasiłek nie jest przyznawany automatycznie. Aby go otrzymać, trzeba złożyć wniosek, np. za pośrednictwem portalu eZUS.