Tamte lata tamte dni. Cz. 2. "Piętno Oświęcimia"

Dziś druga część nowego cyklu Janusza Kuleszy pt. „Tamte lata tamte dni”. Cykl ten poświęcony jest znanej i nieznanej historii Zambrowa, spisanej przez ludowego artystę: rzeźbiarza, pisarza i poetę – Janusza Kuleszę.

---

Tamte lata tamte dni

Cz. 2. "Piętno Oświęcimia"

Abraham był Żydem. Jego postać bardzo dobrze utkwiła w pamięci pani Janiny Przerwy. Nienagannie ubrany, zawsze czysty, wygolony, z wyglądu nie przypominał Żyda. Pochodził ze wsi Pniewo, gdzie mieszkała jego cała rodzina. Z ojcem pani Janiny, Stanisławem Kołakowskim, który był szewcem, łączyły Abrahama interesy. Jeszcze za czasów okupacji sowieckiej Abraham dostarczał mu skóry zarówno miękkie jak i twarde, z których Kołakowski szył buty. Interes ten opłacał się obojgu. Spotkania ich obfitowały w długie rozmowy o polityce i wojnie, często wspominali czasy przedwojenne. To w jakiś sposób zbliżyło ich do siebie. Tę ich przyjaźń przerwała napaść Niemiec na Związek Radziecki. W niedługim czasie Abraham dostał od władz niemieckich natychmiastowy nakaz stawienia się z całą rodziną w nowo powstałym getcie łomżyńskim. Stamtąd on i jego bliscy trafili do Oświęcimia. Los sprawił, że Abraham dostał się do komanda żydowskiego obsługującego komory gazowe. Jego oczy dzień w dzień oglądały tłumy nagich ludzi, których pod pozorem kąpieli wpuszczał do komory gazowej, po czym musiał – wraz z współwięźniami – usuwać zwłoki pomordowanych. Widok był zawsze ten sam: poskręcane ciała ludzkie, niektóre ze sobą splecione, pootwierane oczy i usta, którym zabrakło powietrza.

Pewnego dnia w kolejnej grupie skazanych na śmierć zobaczył swoją żonę Sarę i wtulonego w jej ramiona syna Jakuba. Abraham spojrzał na żonę znacząco. Oboje wiedzieli, że to ich ostatnie spotkanie. Tylko on jeden wiedział, co dzieje się w jego sercu, kiedy za nimi zamknęły się drzwi komory gazowej. Po ich otwarciu przystąpił z innymi więźniami do usuwania zwłok. Kiedy natrafił na ciała swoich bliskich, wywiózł je - jak inne – na plac i złożył na stosie podobnych sobie, jak coś nikomu niepotrzebnego. Zupełnie zobojętniały, opuszczony przez Boga i bliskich, których przed chwilą stracił.

Abraham przeżył piekło Oświęcimia. Kiedy przyjechał do Zambrowa, odwiedził szewca Kołakowskiego. Pokazał swój numer obozowy. Opowiadał o tym, co przeszedł. Kiedy mówił o żonie i synu, to płakał to wpadał w śmiech histeryczny. Kołakowski myślał chwilami, że Abraham zwariował. Na koniec powiedział, że wyjeżdża do Palestyny, w związku z czym poprosił o adres. Adres dostał, jednak z Palestyny żadnego listu nie przysłał nigdy. Zabrał tam ze sobą piętno Oświęcimia.

Janusz Kulesza

---

Poniżej - zbiór linków do wszystkich części wcześniej publikowanych cykli Janusza Kuleszy: „Starszy Brat”, „Zapach Mojego Domu” i „Most do Przeszłości”.


TAMTE LATA, TAMTE DNI:
Cz. 1. Każdy kij ma dwa końce

STARSZY BRAT:
Cz. 10. Rozmowa z ojcem
Cz. 9. Miłość i okupacja
Cz. 8. Cień synagogi
Cz. 7. Luty 1942
Cz. 6. Kromka chleba
Cz. 5. Październik 1939
Cz. 4. Pogrzeb
Cz. 3. Szabas
Cz. 2. Święto Trąbek
Cz. 1. Znak krzyża

ZAPACH MOJEGO DOMU:
O tym jak powstało Miasto Zambrów
O tym, jak powstała nazwa Czerwony Bór
Legenda o Pysznym Janku
O dzikiej świni w Zambrowie
Ambasada
Kaplica na cmentarzu
Kara
Krajobraz po zamachu
O Henryku Chęcińskim
O Jankielu Manesie
O Tadeuszu Horochu
O tym, jak kobyła Baśka trafiła na bal weterynarzy
O tym, jak zginęła trybuna w Zambrowie
Opowieść Tadeusza Andrzeja Klimaszewskiego
Rok 1920
Święta Barbara

MOST DO PRZESZŁOŚCI
Kiedy umiera człowiek, ginie biblioteka
Epizod
O wieżach z kościoła pod wezwaniem Świętej Trójcy
Ślub Raisy Jabłonki
W letni poranek
Włoski ślad w Zambrowie
Wacław von Horoch
August Kaüfman
Kino "Modern"
Kino "Słońce"
Gordon
Na zambrowskim rynku
Z historii 71 Pułku Piechoty
Spółdzielnia Mleczarska „Zambrowianka” w Zambrowie