Tamte lata tamte dni. Cz. 6. "Polak Polakowi wilkiem"

Dziś szósta część cyklu Janusza Kuleszy pt. „Tamte lata tamte dni”. Cykl ten poświęcony jest znanej i nieznanej historii Zambrowa opartej na wspomnieniach i relacjach świadków z dawnych lat, spisanej przez ludowego artystę: rzeźbiarza, pisarza i poetę – Janusza Kuleszę.

---

Tamte lata tamte dni

Cz. 6. „Polak Polakowi wilkiem”

Rodzina Cackowskich osiedliła się w Zambrowie jeszcze przed I wojną światową. Jak każda zambrowska rodzina ma swoje bolesne wspomnienia, które przechodzą z pokolenia na pokolenie. Eugeniusz Cackowski urodził się w 1920 roku, był synem Michała i Marianny. Jeszcze przed wybuchem II wojny światowej wyjechał ze swoją siostrą Franciszką i szwagrem Jakubem Prusem do Gdyni. Tam jego szwagier pełnił służbę wojskową w stopniu sierżanta. Z chwilą wybuchu II wojny światowej postanowili wszyscy wrócić do Zambrowa. Niestety, granica niemiecko – sowiecka, jaka została utworzona we wsi Prosienica uniemożliwiła im to. Aby być jak najbliżej Zambrowa, osiedlili się w Ostrowii Mazowieckiej.

Eugeniusz Cackowski jakiś czas przebywał w Warszawie, gdzie trudnił się handlem, który mu słabo szedł, co wynikało z listów, jakie słał do rodziny. Towarów było dużo, kupujących mało. Każdy szukał gotówki, a życie stawało się coraz droższe w codziennym utrzymaniu. Eugeniuszowi pomagał jakiś czas kolega, ale i to nie trwało długo. Po namyśle wrócił do rodziny w Ostrowii Mazowieckiej. Aby pomóc bliskim, przedostawał się na teren okupowany przez Związek Radziecki w celu przemycania żywności. Miał nadal rodzinę w Zambrowie, co ułatwiało sprawę.

Od tej chwili wszystkim się polepszyło. Z handlu żywnością wielu w owych czasach dobrze żyło. Było to jednak solą w oku jego bliskiej sąsiadce.

Starsza wiekiem kobieta zobaczyła, że tuż obok niej sąsiadom wiedzie się lepiej! Niewiele myśląc poszła na Gestapo. Kto wie, może gdyby dostała jakąś dolę, wszystko by potoczyło się inaczej. Cackowskiego wzięto za szpiega, zaraz też został aresztowany. Miało to miejsce zimą 1941 roku, po czym został przewieziony do Warszawy, a 7 marca został przewieziony do Oświęcimia. Jako więzień polityczny został przydzielony do odpowiedniego bloku. Na ręku wytatuowano mu numer 26569. Z datą 22 marca 1941 roku przyszedł od niego list, w którym prosił o pieniądze, za które można było w obozie wszystko kupić. Wiadomo było, jak Niemcy obchodzili się z więźniami politycznymi, tacy nie wracali. To było z góry przesądzone.

Dnia 16 czerwca 1941 roku odnotowano jego zgon. Podobno zmarł na serce. Jak było faktycznie, nie wiadomo. Możliwe, że nie przeżył przesłuchania. Miał 21 lat. O zgonie Niemcy poinformowali rodzinę.

Z tej historii bije szczera prawda, Polak Polakowi jest czasami wilkiem.

Janusz Kulesza

---

Poniżej - zbiór linków do wszystkich części wcześniej publikowanych cykli Janusza Kuleszy: „Starszy Brat”, „Zapach Mojego Domu” i „Most do Przeszłości”.


TAMTE LATA, TAMTE DNI:
Cz. 5. Podkowa
Cz. 4. Nocna wizyta
Cz. 3. Ze wspomnień ojca Lucjana
Cz. 2. Piętno Oświęcimia
Cz. 1. Każdy kij ma dwa końce

STARSZY BRAT:
Cz. 10. Rozmowa z ojcem
Cz. 9. Miłość i okupacja
Cz. 8. Cień synagogi
Cz. 7. Luty 1942
Cz. 6. Kromka chleba
Cz. 5. Październik 1939
Cz. 4. Pogrzeb
Cz. 3. Szabas
Cz. 2. Święto Trąbek
Cz. 1. Znak krzyża


ZAPACH MOJEGO DOMU:
O tym jak powstało Miasto Zambrów
O tym, jak powstała nazwa Czerwony Bór
Legenda o Pysznym Janku
O dzikiej świni w Zambrowie
Ambasada
Kaplica na cmentarzu
Kara
Krajobraz po zamachu
O Henryku Chęcińskim
O Jankielu Manesie
O Tadeuszu Horochu
O tym, jak kobyła Baśka trafiła na bal weterynarzy
O tym, jak zginęła trybuna w Zambrowie
Opowieść Tadeusza Andrzeja Klimaszewskiego
Rok 1920
Święta Barbara


MOST DO PRZESZŁOŚCI
Kiedy umiera człowiek, ginie biblioteka
Epizod
O wieżach z kościoła pod wezwaniem Świętej Trójcy
Ślub Raisy Jabłonki
W letni poranek
Włoski ślad w Zambrowie
Wacław von Horoch
August Kaüfman
Kino "Modern"
Kino "Słońce"
Gordon
Na zambrowskim rynku
Z historii 71 Pułku Piechoty
Spółdzielnia Mleczarska „Zambrowianka” w Zambrowie