Podlaskie bez uchwały antysmogowej? To nie znaczy brak obowiązków

Wielu mieszkańców województwa podlaskiego żyje w przekonaniu, że skoro nie ma tu uchwały antysmogowej, to temat wymiany starych pieców ich nie dotyczy. To jednak nie do końca prawda. W praktyce obowiązki są bardzo podobne – wynikają po prostu z mniej znanych przepisów. A czasu na działanie zostało niewiele.

Podlaskie, podobnie jak inne regiony w Polsce, podlega ocenie jakości powietrza. W tym celu województwo podzielono na dwie strefy:

• aglomerację białostocką (miasto Białystok),

• strefę podlaską (pozostała część regionu).

Tam, gdzie dochodzi do przekroczeń norm zanieczyszczeń, opracowywane są Programy ochrony powietrza (POP) – dokumenty wskazujące konkretne działania naprawcze. To właśnie w nich zapisano obowiązki, o których wielu mieszkańców może jeszcze nie wiedzieć.

Programy ochrony powietrza jasno wskazują: stare piece na paliwa stałe, które nie spełniają norm klasy 5 lub wymagań ekoprojektu, muszą zostać wymienione.

Choć szczegółowe rozwiązania różnią się nieco w zależności od strefy (Białystok lub pozostała część województwa), kierunek zmian jest wspólny – odejście od przestarzałych pieców na rzecz nowoczesnych i mniej emisyjnych źródeł ciepła.

W praktyce mieszkańcy mogą zdecydować się m.in. na:

• podłączenie budynku do sieci ciepłowniczej lub gazowej (tam, gdzie jest dostępna),
• ogrzewanie elektryczne lub wykorzystujące odnawialne źródła energii (np. pompy ciepła lub urządzenia na biomasę),
• zastosowanie urządzeń opalanych gazem lub olejem opałowym,
• albo – w przypadku strefy podlaskiej – wymianę starego kotła węglowego na nowy.

Niezależnie od wybranego rozwiązania, wszystkie nowe urządzenia grzewcze muszą spełniać wymagania ekoprojektu, czyli normy dotyczące efektywności energetycznej i ograniczenia emisji zanieczyszczeń.

Przepisy obejmują szeroką grupę użytkowników:

• mieszkańców,
• przedsiębiorców,
• osoby prawne,
• a także samorządy – w odniesieniu do budynków publicznych.

Dotyczy to instalacji grzewczych o mocy poniżej 1 MW, czyli zdecydowanej większości domowych systemów ogrzewania.

Obowiązek wymiany dotyczy mieszkańców następujących miast: Augustów, Białystok, Bielsk Podlaski, Grajewo, Hajnówka, Łapy, Łomża, Kolno, Mońki, Sejny, Siemiatycze, Sokółka, Suwałki, Wysokie Mazowieckie oraz Zambrów.

Czas na dostosowanie się do przepisów jest ograniczony:

• do 30 czerwca 2026 r. – dla większości miast,
• do 30 czerwca 2028 r. – dla Białegostoku.

W wielu miejscowościach oznacza to, że czasu na działanie zostało już naprawdę niewiele.

Tak – i są one takie same, jak w województwach, gdzie obowiązują uchwały antysmogowe. Brak realizacji obowiązku może skutkować karą grzywny na podstawie przepisów ustawy Prawo ochrony środowiska.

Celem tych działań jest poprawa jakości powietrza, co przekłada się bezpośrednio na nasze zdrowie i codzienne funkcjonowanie. To oznacza:

• mniej smogu,
• lepszą jakość życia,
• zdrowsze i potencjalnie dłuższe życie,
• mniejsze ryzyko chorób, w tym chorób układu oddechowego.

Brak uchwały antysmogowej nie oznacza braku obowiązków. Programy ochrony powietrza wprowadzają konkretne wymagania, które podlegają egzekwowaniu.

Dlatego jeśli korzystasz ze starego pieca niespełniającego norm, warto już teraz sprawdzić możliwości jego wymiany. To nie tylko kwestia przepisów, ale przede wszystkim inwestycja w zdrowie i komfort życia.

Bo czyste powietrze to nie tylko wymóg prawny – to realna zmiana, którą odczujemy wszyscy.

Projekt zrealizowany w ramach programu Nasze Powietrze finansowanego ze środków Clean Air Fund.