Magia Świąt w Zambrowie: Od Betlejem po Sędziwuje. Kolejne spotkanie Towarzystwa Przyjaciół Zambrowa

​​​​​​​Grudzień to czas szczególny, w którym historia przeplata się z teraźniejszością, a lokalne tradycje z globalną kulturą. Podczas ostatniego spotkania Towarzystwa Przyjaciół Zambrowa (TPZ), które odbyło się w gościnnych progach Stowarzyszenia "Szansa", mieszkańcy mieli okazję nie tylko podzielić się opłatkiem, ale także wysłuchać fascynującej prelekcji prezesa Zbigniewa Jacha. Była to podróż przez wieki – od starożytnej Miry, przez wiedeńskie jarmarki, aż po zambrowskie podwórka.

Spotkanie rozpoczęło się w podniosłej, ale i niezwykle ciepłej atmosferze. Zanim przybrano się do historycznej analizy bożonarodzeniowych zwyczajów, najważniejszym punktem były życzenia i tradycyjne łamanie się opłatkiem.

Jako pierwsza głos zabrała prezes Stowarzyszenia "Szansa" Teresa Szumowska - gospodyni miejsca, która zwróciła uwagę na duchowy wymiar nadchodzących świąt.

Następnie głos zabrał prezes Towarzystwa Przyjaciół Zambrowa Zbigniew Teofil Jach. W imieniu zarządu oraz własnym złożył zgromadzonym oraz wszystkim Zambrowianom następujące życzenia:

W części merytorycznej spotkania prezes Jach, z charakterystyczną dla siebie swadą, przeprowadził słuchaczy przez najważniejsze daty grudnia. Przypomniał, że ten miesiąc to nie tylko Święta, ale cały splot wydarzeń historycznych i religijnych:

• 4 grudnia: Wspomnienie św. Barbary, patronki trudnych zawodów 
• 5 grudnia 1867: Urodziny Józefa Piłsudskiego w Zułowie 
• 6 grudnia: Dzień św. Mikołaja, biskupa Miry (dzisiejsze Demre w Turcji) 
• 9 grudnia 1990: Wybór Lecha Wałęsy na prezydenta 
• 13 grudnia 1981: Bolesna rocznica wprowadzenia stanu wojennego 

Ciekawym wątkiem prelekcji była ewolucja przygotowań do świąt. Prelegent zwrócił uwagę na zjawisko jarmarków bożonarodzeniowych, których korzenie sięgają XIII wieku (Wiedeń 1286 r., Monachium). Współcześnie największe jarmarki, jak ten w Kolonii, przyciągają miliony turystów .

Zbigniew Jach nie uciekał jednak od tematów trudnych, wspominając o cieniach współczesności – konieczności zabezpieczania takich imprez przed atakami terrorystycznymi, przywołując tragiczne wydarzenia z Berlina (zamach z 2016 roku) .

Lokalne akcenty dekoracyjne

Prezes TPZ zachęcał do doceniania lokalnych starań w upiększaniu okolicy. Wyróżnił m.in. ruchomą szopkę w Piątnicy - określaną mianem "cuda", które warto pokazać wnukom, a także dom w Sędziwujach - prywatną posesję (przy skręcie z ronda na Warszawę), która zachwyca ogromem włożonej pracy w dekoracje świetlne.

Ważnym elementem wykładu było podkreślenie roli charytatywności (Szlachetna Paczka, Mikołaj dla Seniora). Prezes Jach wymienił lokalnych dobroczyńców, w tym pana Roberta Szulborskiego, który rokrocznie wspiera dom dziecka. Niezwykle poruszający był wątek dotyczący zwierząt. Prelegent zauważył, że w okresie przedświątecznym w Zambrowie widać wzmożoną troskę o bezdomne zwierzęta. Wyróżniono pana Wiesława Kowalczyka, który każdego dnia objeżdża teren i dokarmia zwierzęta i ptaki. Wspomniano również o mieszkańcach dbających o ptaki (zakup 2 ton pszenicy dla gołębi) oraz o koty, dla których przygotowano specjalne legowiska w piwnicznych okienkach.

Prelekcja obfitowała w ciekawostki kulinarne ze świata, zestawiając je z polską tradycją 12 potraw. Dowiedzieliśmy się m.in., że:

• w Szkocji jada się owsiankę zwaną Atholl Brose,
• w Walii tradycją jest Calennig – ozdobne jabłko na trójnogu,
• w Japonii od 1974 roku, w wyniku skutecznego marketingu, tradycją stało się jedzenie kurczaka z sieci KFC,
• w Norwegii na stole mogą pojawić się żeberka lub ryba ługowana (lutefisk).

Prezes Jach przypomniał również historię opłatka (nieznaną we Francji czy Anglii) oraz choinki, której korzenie sięgają pogańskich wierzeń germańskich, a która do Polski dotarła z Niemiec na przełomie XVIII i XIX wieku.

Zwieńczeniem spotkania była część artystyczna. Zbigniew Jach zaprezentował kilka utworów poetyckich własnego autorstwa, które oddają różnorodne odcienie świąt – od podniosłych, przez humorystyczne, aż po refleksyjne.

1. O istocie Bożego Narodzenia:

„Już od dwóch tysięcy lat, co rok o tej samej porze
przychodzi na świat mały Jezus, Dziecię Boże.
Niesie radość i życzenia, szczepi w sercach naszych wiarę.
Dzień Bożego Narodzenia najpiękniejszym w świecie darem.
Dzielmy zatem się radością. Życzmy sobie najlepszego.
Żyjmy wiarą i miłością. Wszystkim nam dziś trzeba tego.”

2. "Magia Świąt" – o przemianie człowieka:

„Magiczny wieczór,
wariująca gwiazda,
narodziny Zbawiciela,
rodzinna wieczerza,
opłatkowe życzenia,
szczere postanowienia,
nieukrywana radość
z narodzin Pana i Odkupiciela.”

3. "Boże Narodzenie":

„Na kościołach biją dzwony, 
dźwięk rozlega się dookoła,
pochwalony, pochwalony,
na pasterkę wszystkich woła. 
O tym święcie się pamięta,
bo ma ono dziwną moc. 
To Dzieciny Świętej Święta.  
To Bożonarodzeniowa Noc.
Człowiek się w tą noc odmienia.
Robi milszy i uczynny,
dzieli chlebem i śle życzenia.
Jest po prostu jakiś inny.
Daje bliskim swym prezenty.
Do Jezusa chętnie zwierza.
Gdzież że się narodził Święty,
dar miłości i przymierza.
Życzmy sobie dużo słońca,
Pańskich łaski, Bożych darów,
miłowania aż do końca,
bez utarczek, waśń i swarów."

4. Humoreska dla dzieci "Święty Mikołaj":

„Przed szkolaków cała zgraja
powiesiła Mikołaja.
Powiesiła na choince,
na różowej małej spince.
Co to będzie, co to będzie,
kto do dzieci dziś przybędzie,
kto przyniesie upominki,
kto uwolni go z choinki.
Posłuchajcie, drogie dzieci.
Wkrótce gwiazda się zaświeci,
ten Mikołaj to ozdoba,
choineczce się podoba,
a prawdziwy prezentami
dzisiaj się podzieli z wami.”

5. "Półprawda o świętach" – satyra z perspektywy karpia i choinki:

„Idą święta, idą święta.
Każdy święta zapamięta.
Ty, cudowna choineczko,
magiczne drzeweczko,
będziesz drżała przed wycinką
Więc pożegnaj się z rodzinką.
I ty, rybko złotouska,
która się w jeziorze pluskasz,
będziesz w święta usmażona,
przyprawiona i zjedzona.
Wy, owoce cytrusowe młode,
śliczne, piękne, zdrowe,
zawsze świeże, uśmiechnięte,
soki będą z was ciśnięte.
A z was, kochane zwierzęta,
zrobi się w magiczne święta
szynki, balerony i kiełbasy.
Idą dla was ciężkie czasy.
Jednym słowem Boże Narodzenie
sieje strach i spustoszenie.” 

5. Kolęda autorska dla wnuczków (śpiewana):

„Jest taki dzień w roku,
Gdy wieczorem o zmroku,
Wnuk z dziadkiem
zerkają w niebo ukradkiem.
Jest taki dzień w roku,
Gdy wieczorem o zmroku
Wnuk z dziadkiem
przełamuje się opłatkiem.
Jest taki dzień w roku,
gdy wieczorem o zmroku
wszyscy wszystkim ślą życzenia,
dzień Bożego Narodzenia.”

Wczorajsze spotkanie zakończyło się słodkim akcentem, co idealnie dopełniło strawę dla ducha ze strawą dla ciała. To grudniowe spotkanie TPZ pokazało, że w Zambrowie tradycja jest wciąż żywa, a wspólne świętowanie jest bardzo ważne.