76. rocznica bitwy o Zambrów

Dokładnie 76 lat temu miała miejsce krwawa bitwa o Zambrów. Śmierć poniosło w niej około 400 polskich żołnierzy.

11 września 1939 r. zambrowski 71. Pułk Piechoty pod dowództwem ppłka Adama Zbijewskiego musiał zdobywać Zambrów, czyli miasto, w którym polscy żołnierze przebywali jeszcze kilkanaście dni wcześniej. Stało się tak, ponieważ przez Zambrów wiodła jedyna droga, którą oddziały 18. Dywizji Piechoty pod dowództwem pułkownika Kosseckiego mogły jeszcze wyjść z niemieckiego okrążenia. Należało więc zdobyć Zambrów. Po całonocnej wędrówce zmęczeni żołnierze przystąpili do walki. W starciu brały udział trzy bataliony Pułku stacjonujące wokół Zambrowa.

I batalion kapitana Tadeusza Dworaka wyruszył z Sędziwuj, opanował cmentarz zambrowski i dotarł aż do Rynku (obecny Plac Sikorskiego), gdzie doszło do walk w centrum miasta. II batalion mjra Stanisława Knapika wyszedł na skraj lasu pod Wądołkami, skąd miał nacierać na koszary w Zambrowie. A III batalion mjra Jakuba Fobera atakował z rejonu Zakrzewa Starego. Zacięte natarcie żołnierzy III batalionu doprowadziło do zajęcia wsi Pruszki, Nagórki, wzgórza 133 i cmentarza żydowskiego, gdzie doszło do połączenia z oddziałami 33. Pułku Piechoty.

Około południa losy wojsk niemieckich w Zambrowie wydawały się przesądzone, ponieważ ataki wojsk polskich odpierał tylko jeden batalion nieprzyjaciela. Niestety sytuacja zmieniła się, kiedy niemieckie siły zostały wzmocnione. Ostatecznie 71. Pułk Piechoty nie zdobył Zambrowa.

W trakcie walk piechota polska poniosła olbrzymie straty: poległo około 400 polskich żołnierzy, a rannych zostało około 1200, głównie z 71. Pułku Piechoty. Było to około 60% zawodowych i 30-40% kadry szeregowej żołnierzy polskich. Duże zniszczenia w budynkach były również w samym Zambrowie.

W wyniku przewagi ogniowej nieprzyjaciela polskie oddziały musiały wycofać się na pozycję wyjściową.

Następnie podczas bitwy pod Andrzejewem całodobowe natarcie na nieprzyjaciela załamało się w ogniu broni maszynowej i artylerii. 18. Dywizja Piechoty została całkowicie rozbita, do niewoli dostało się ponad 5 tys. oficerów, podoficerów i żołnierzy, których zgrupowano na placu manewrowym koszar 71. Pułku Piechoty w Zambrowie. Jeńcom kazano leżeć. Pilnowali ich uzbrojeni w karabiny maszynowe żołnierze niemieccy. Nocą doszło do masakry. Nie wiadomo dokładnie w jakich okolicznościach, na leżących jeńców wbiegły konie. Ci, którzy wstali próbując ratować się przed wystraszonymi zwierzętami, byli rozstrzeliwani przez Niemców. Wiele osób zostało stratowanych przez konie. Nocna masakra bezbronnych jeńców w Zambrowie była jedną z największych zbrodni wojennych tej fazy II Wojny Światowej.

Dziś, po 76 latach od tych tragicznych wydarzeń, nie wolno nam o nich zapominać. Z tego powodu, w ramach corocznych obchodów „rocznic wrześniowych” czyli - wybuchu II Wojny Światowej w dniu 1 września 1939 r., bitwy o Zambrów - 11 września i agresji Armii Czerwonej na Polskę - 17 września, w Zambrowie organizowane są oficjalne uroczystości.

W tym roku obchody potrwają dwa dni. Jutro (12 września) w siedzibie Regionalnej Izby Historycznej w Zambrowie odbędzie się promocja tomiku pt. „Do Ojca”. Autorką książki jest Witomiła Wołk-Jezierska, córka oficera Kadry Artylerii Wojska Polskiego II Rzeczypospolitej kpt. Wincentego Wołka, zamordowanego w Katyniu. Początek spotkania o godz. 18.00.

Corocznym głównym punktem obchodów jest Msza św. o godz. 12.00 w intencji Ojczyzny sprawowana w kościele pw. Ducha Św. oraz ceremonia pod pomnikiem 71. Pułku Piechoty przy ul. kard. Stefana Wyszyńskiego, z udziałem zambrowskich pocztów sztandarowych, przedstawicieli władz samorządowych, członków AK i Sybiraków oraz delegacji ze szkół, instytucji, partii politycznych i mieszkańcy Zambrowa. Pod pomnikiem głos zabierają przedstawiciele władz samorządowych, historycy, a delegacje składają wieńce oraz kwiaty. Wartę honorową przy pomniku zaciągają harcerze. Uroczystości te odbędą się w najbliższa niedzielę, 13 września.

Mieszkańców Zambrowa zachęcamy do udziału w uroczystościach.

Polecamy:
:: W ten weekend obchody 76. rocznicy bitwy o Zambrów
:: Dziś 76. rocznica wybuchu II wojny światowej
:: Święto Wojska Polskiego
:: Święto Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny
:: W rocznicę Powstania Warszawskiego zawyją syreny