Wykopaliska archeologiczne w Porytem Jabłoni k/Zambrowa

Dnia 6 października rozpoczęliśmy kolejny sezon badań archeologicznych. Kolejny raz obiektem naszego zainteresowania stało się grodzisko w Porytem Jabłoń. Kolejny tez raz do prac doszło dzięki życzliwości i pomocy Wójta Gminy Zambrów p. Kazimierza Dmochowskiego oraz prezesa Banku Spółdzielczego w Zambrowie p. Antoniego Słabego. Należy cieszyć się z faktu, że chociaż jeden z przedstawicieli władz samorządowych docenia tego typu działalność. W tym sezonie za cel obraliśmy sprawdzenie konstrukcji wału grodziska. Po wcześniejszym przebadaniu osady przygrodowej i majdanu, był to kolejny krok zbliżający nas do określenia w miarę pełnego obrazu osadnictwa wczesnośredniowiecznego w tym rejonie.

Do pracy przystąpiliśmy z dużym respektem dla masywnego, szerokiego wału. Już pierwsze wbicie szpadla utwierdziło nas w przekonaniu, że nie będzie lekko: ponad 4 m od szczytu do podstawy, zapuszczona trawa i mocno zbita darń. Całe szczęście, że tradycyjnie już sprzyjała nam aura. Po słonecznym dniu zapadł pogodny zmierzch, na tle wielobarwnego zachodu słońca obserwowaliśmy przeloty żurawi i dzikich kaczek. Działała magiczna gra światła, przyrody i Historii. To wszystko rekompensowało nam spory wysiłek fizyczny. Powoli przebijaliśmy się przez kolejne warstwy odsłaniając umocnione kamieniami konstrukcje wewnętrzne. Wstępnie można założyć, że mamy do czynienia z wałem izbicowym. Oczywiście pogląd ten może zostać zweryfikowany w trakcie opracowywania materiałów. Szczególnie trudne warunki mieliśmy w dolnej zakładzinowej części. Duże nagromadzenie kamieni momentami uniemożliwiało wręcz wbicie szpadla, a rosnące metr pod powierzchnią wału korzenie trzcin także nie ułatwiały pracy.

Ostatniego dnia badań natrafiliśmy na świetnie zachowaną dębową belkę zakładzinową. Dzięki temu będzie można przeprowadzić badania dendrochronologiczne, co w połączeniu z próbkami C 14 z badań w 2004 r. pozwoli precyzyjnie określić chronologie grodu. W trakcie badań okazało się, że konstrukcja wału jest o wiele bardziej skomplikowana niż wydawało się to na początku. Z wyników badań z 1974 r. wynikało, że głównym elementem konstrukcyjnym był gliniany rdzeń. Dzięki tegorocznym badaniom udało się stwierdzić fragment konstrukcji skrzyniowej, licowanej kamieniami i polepą. Konstrukcję zakładzinową będzie można określić na zasadzie analogii z przebadanymi grodziskami na terenie północno-wschodniego Mazowsza. Jednym z ostatnich założeń, które planowane są przez Regionalną Izbę Historyczną jest przebadanie fosy oraz sprawdzenie archeologiczne zabudowy przy wewnętrznej części wałów.

Zleceniodawcą prac był Urząd Gminy w Zambrowie. Badania organizowane były przez Regionalną Izbę Historyczną, która zapewniła częściowe finansowanie przedsięwzięcia. Należy podkreślić, że jest to już 4 sezon archeologiczny przygotowany przez tę niewielką i źle dofinansowaną placówkę. Należy jedynie żałować, że czynniki oficjalne niezbyt cenią sobie poważną działalność naukową i nie widzą potrzeby wspierania tego typu przedsięwzięć. A szkoda, bo w moim pojęciu imprezy piwne zdecydowanie dominują nad inwestycjami w prawdziwą kulturę w naszym mieście.

Skład ekipy badawczej:
1. mgr Mieczysław Bienia – archeolog, kierownik badań
2. mgr Sławomir Żółkowski – archeolog
3. mgr Maciej Gromadzki – historyk
4. mgr Włodzimierz Dąbkowski – artysta plastyk
5. Andrzej Szabaciuk – student historii
6. mgr Jarosław Strenkowski - historyk