Nowe zasady ortografii już obowiązują. Sprawdź, co się zmieniło od 1 stycznia 2026 r.

Poniżej przedstawiamy zmiany zasad pisowni polskiej wprowadzone przez Radę Języka Polskiego i obowiązujące od 1 stycznia 2026 r.

Z początkiem 2026 roku weszły w życie istotne zmiany w polskiej pisowni, zatwierdzone przez Radę Języka Polskiego. Reforma ma na celu uproszczenie zasad i wyeliminowanie licznych wyjątków, co jest szczególnie ważne dla uczniów zambrowskich szkół oraz pracowników tutejszych urzędów, którzy na co dzień sporządzają oficjalne dokumenty.

Zambrowianin z Alei Wojska Polskiego czy Placu Sikorskiego

Najważniejszą zmianą, którą odczują mieszkańcy naszego miasta, jest sposób zapisu nazw mieszkańców miast i miejscowości. Do tej pory słowo "zambrowianin" pisaliśmy małą literą. Od 1 stycznia 2026 r. poprawna forma to Zambrowianin (pisaną wielką literą), analogicznie do nazw mieszkańców państw, takich jak Polak czy Niemiec. Zasada ta dotyczy wszystkich nazw mieszkańców miast, osiedli i wsi.

Drugą ważną dla nas zmianą jest zapis nazw obiektów przestrzeni publicznej. W tym przypadku wprowadzono pisownię wielką literą stojącego na początku wyrazu aleja, brama, bulwar, osiedle, plac, park, kopiec, kościół, klasztor, pałac, willa, zamek, most, molo, pomnik, cmentarz itp. (przy utrzymaniu pisowni małą literą wyrazu ulica), np. ulica Fabryczna, Aleja Wojska Polskiego, Plac Sikorskiego.

Prostszy zapis z partykułą "nie"

Kolejna kluczowa zmiana dotyczy pisowni partykuły "nie" z przymiotnikami i przysłówkami w stopniu wyższym i najwyższym. Do tej pory obowiązywała zasada rozdzielnej pisowni (np. nie gorszy, nie najlepiej). Obecnie dopuszczalna i zalecana jest pisownia łączna: niegorszy, nienajlepiej. Ma to ułatwić komunikację i ujednolicić reguły, które do tej pory były często mylone przez piszących.

Reforma objęła również zapis przedrostków takich jak: eko-, super-, ekstra-, mini- czy makro-. Od teraz wszystkie tego typu cząstki piszemy łącznie z wyrazem następującym, bez względu na to, czy jest to rzeczownik, czy przymiotnik. Przykładowo, zamiast dotychczasowych wariantów, piszemy: ekosystem, superpromocja, miniskansen.

Nazwy świąt i uroczystości

Zmiany nie ominęły także sfery obyczajowej. Rada Języka Polskiego zdecydowała, że nazwy wszystkich świąt, również tych o charakterze lokalnym czy nieoficjalnym, należy pisać wielką literą. Zmiana ta dotyczy takich dni jak mikołajki czy walentynki, które od teraz poprawnie zapisujemy jako Mikołajki oraz Walentynki.

Zmiany zasad pisowni polskiej, obowiązujące od 1 stycznia 2026 r.

1. Pisownia wielką literą nazw mieszkańców miast i ich dzielnic, osiedli i wsi, np. Warszawianin, Zgierzanin, Ochocianka, Mokotowianin, Nowohucianin,Chochołowianin.

Dopuszczenie alternatywnego zapisu (małą lub wielką literą) nieoficjalnych nazw etnicznych, takich jak kitajec lub Kitajec, jugol lub Jugol, angol lub Angol, żabojad lub Żabojad, szkop lub Szkop, makaroniarz lub Makaroniarz.

2. Wprowadzenie pisowni wielką literą nie tylko nazw firm, marek i modeli wyrobów przemysłowych, ale także pojedynczych egzemplarzy tych wyrobów (samochód marki Ford i pod oknem zaparkował czerwony Ford).

3. Wprowadzenie rozdzielnej pisowni cząstek –bym, -byś, -by, -byśmy, -byście ze spójnikami, np. Zastanawiam się, czy by nie pojechać w góry.

4. Ustanowienie pisowni łącznej nie- z imiesłowami odmiennymi (bez względu na interpretację znaczeniową: czasownikową lub przymiotnikową), tj. zniesienie wyjątku zezwalającego na „świadomą pisownię rozdzielną”.

5. Ujednolicenie zapisu (małą literą) przymiotników tworzonych od nazw osobowych, bez względu na to, czy ich interpretacja jest dzierżawcza (odpowiadają na pytanie czyj?), czy też jakościowa (odpowiadają na pytanie jaki?), np. dramat szekspirowski, epoka zygmuntowska, koncert chopinowski,koncepcja kartezjańska, filozofia sokratejska, dialogi platońskie, wiersz miłoszowski.

Przymiotniki tworzone od imion (rzadziej od nazwisk) zakończone na -owy, -in(-yn), –ów będą mogły być zapisywane małą lub wielką literą, np. jackowe dzieci lub Jackowe dzieci, poezja miłoszowa lub poezja Miłoszowa, zosina lalka lub Zosina lalka, jacków dom lub Jacków dom.

6. Wprowadzenie łącznej pisowni członu pół– w wyrażeniach:

• półzabawa, półnauka;
• półżartem, półserio;
• półspał, półczuwał 

oraz pisowni z łącznikiem w połączeniu typu: pół-Polka, pół-Francuzka (odniesionym do osoby będącej w połowie Polką, w połowie Francuzką).

7. Dopuszczenie w parach wyrazów równorzędnych, podobnie lub identycznie brzmiących, występujących zwykle razem, trzech wersji pisowni:

• z łącznikiem, np. tuż-tuż; trzask-prask; bij-zabij;
• z przecinkiem, np. tuż, tuż; trzask, prask; bij, zabij;
• rozdzielnie, np. tuż tuż; trzask prask; bij zabij.

8. W zakresie użycia wielkich liter w nazwach własnych:

a) w nazwach komet wprowadzenie zapisu wszystkich członów wielką literą, np. Kometa Halleya, Kometa Enckego;

b) wycofany na mocy decyzji Rady Języka Polskiego z dn. 27 października 2025 r.

c) w nazwach obiektów przestrzeni publicznej wprowadzenie pisowni wielką literą stojącego na początku wyrazu aleja, brama, bulwar, osiedle, plac, park,kopiec, kościół, klasztor, pałac, willa, zamek, most, molo, pomnik, cmentarz itp. (przy utrzymaniu pisowni małą literą wyrazu ulica), np.

ulica Józefa Piłsudskiego, Aleja Róż, Brama Warszawska, Plac Zbawiciela, Park Kościuszki, Kopiec Wandy, Kościół Mariacki, Pałac Staszica, Zamek Książ,Most Poniatowskiego, Pomnik Ofiar Getta, Cmentarz Rakowicki;

d) wprowadzenie pisowni wielką literą wszystkich członów (oprócz przyimków i spójników) w wielowyrazowych nazwach lokali usługowych i gastronomicznych, np.

Karczma Słupska, Kawiarnia Literacka, Księgarnia Naukowa, Kino Charlie, Apteka pod Orłem, Bar Flisak, Hotel pod Różą, Hotel Campanile, Restauracja pod Żaglami, Winiarnia Bachus, Zajazd u Kmicica, Pierogarnia Krakowiacy, Pizzeria Napoli, Trattoria Santa Lucia, Restauracja Veganic, Teatr Rozmaitości, Teatr Wielki;

e) wprowadzenie pisowni wielką literą wszystkich członów (oprócz przyimków i spójników oraz wyrazów typu imienia) w nazwach orderów, medali, odznaczeń, nagród i tytułów honorowych, np.

Nagroda im. Jana Karskiego i Poli Nireńskiej, Nagroda Nobla, Nagroda Pulitzera, Nagroda Templetona, Nagroda Kioto, Literacka Nagroda Europy Środkowej Angelus, Nagroda Artystyczna Miasta Lublin, Nagroda Literacka Gdynia, Śląska Nagroda Jakości, Nagroda Rektora za Wybitne Osiągnięcia Naukowe, Nagroda Newsweeka im. Teresy Torańskiej, Nagroda Wielkiego Kalibru, Mistrz Mowy Polskiej, Ambasador Polszczyzny, Honorowy Obywatel Miasta Krakowa.

9. W zakresie pisowni prefiksów:

a) uzupełnienie reguły ogólnej: W języku polskim przedrostki – rodzime i obce – pisze się łącznie z wyrazami zapisywanymi małą literą. Jeśli wyraz zaczyna się od wielkiej litery, po przedrostku stawia się łącznik, np. arcy-Europejczyk;

b) dopuszczenie rozdzielnej pisowni z wyrazami zapisywanymi małą literą cząstek takich jak super-, ekstra-, eko-, wege- mini-, maksi, midi-, mega-, makro-, które mogą występować również jako samodzielne wyrazy, np.

• miniwieża lub mini wieża, bo jest możliwe: wieża (w rozmiarze) mini;
• superpomysł lub super pomysł, bo jest możliwe: pomysł super;
• ekstrazarobki lub ekstra zarobki, bo jest możliwe: zarobki ekstra;
• ekożywność lub eko żywność, bo jest możliwe: żywność eko.

10. Wprowadzenie jednolitej łącznej pisowni cząstek niby-, quasi- z wyrazami zapisywanymi małą literą, np.

• nibyartysta, nibygotyk, nibyludowy, nibyorientalny, nibyromantycznie;
• nibybłona, nibyjagoda, nibykłos, nibyliść, nibynóżki, nibytorebka;
• quasiopiekun, quasinauka, quasipostępowy, quasiromantycznie,

 przy zachowaniu pisowni z łącznikiem przed wyrazami zapisywanymi wielką literą, np.

• niby-Polak, quasi-Anglia.

11. Wprowadzenie łącznej pisowni nie– z przymiotnikami i przysłówkami odprzymiotnikowymi bez względu na kategorię stopnia, a więc także w stopniu wyższym i najwyższym, np.

• nieadekwatny, nieautorski, niebanalny, nieczęsty, nieżyciowy;
• niemiły, niemilszy, nienajmilszy;
• nieadekwatnie, niebanalnie, nieczęsto, nieżyciowo;
• nielepiej, nieprędzej, nienajlepiej, nienajstaranniej.

Rada Języka Polskiego to instytucja doradczo-konsultacyjna, która czuwa nad stanem polszczyzny. Organ ten działa przy prezydium Polskiej Akademii Nauk, skupiając grono ekspertów, językoznawców oraz przedstawicieli świata nauki i kultury.

Głównym zadaniem rady jest analiza stanu języka polskiego oraz upowszechnianie wiedzy o nim. Eksperci oceniają, w jaki sposób Polacy posługują się mową na co dzień, w mediach oraz w dokumentach urzędowych. Instytucja ta ma za zadanie dbać o to, aby język polski rozwijał się w sposób właściwy, zachowując swoją tożsamość. Jedną z najważniejszych funkcji rady jest ustalanie zasad ortografii i interpunkcji. To właśnie ta instytucja podejmuje decyzje o zmianach w pisowni, które następnie stają się obowiązującym standardem. Rada rozstrzyga wątpliwości językowe i wydaje opinie na temat nowych słów, które pojawiają się w słowniku wraz z rozwojem technologii i zmianami społecznymi.