Miejskie obchody 71. rocznicy Bitwy o Zambrów

Historia działań wojennych w okolicach Zambrowa i samym mieście, we wrześniu 1939 roku to mężny opór i walka 71. Pułku Piechoty. 11 września miała miejsce krwawa bitwa o Zambrów, w której zginęło około 400 polskich żołnierzy. W dniu wczorajszym, 71 lat od tragicznych wydarzeń, w naszym mieście odbyły się oficjalne uroczystości patriotyczne oraz inscenizacja bitwy.

11 września 1939 r. zambrowski 71. Pułk Piechoty pod dowództwem ppłk Adama Zbijewskiego musiał zdobywać Zambrów, czyli miasto, w którym polscy żołnierze przebywali przed wojną. Stało się tak, ponieważ przez Zambrów wiodła jedyna droga, którą oddziały 18. Dywizji Piechoty pod dowództwem pułkownika Kosseckiego mogły jeszcze wyjść z niemieckiego okrążenia. Należało więc zdobyć Zambrów. Po całonocnej wędrówce zmęczeni żołnierze przystąpili do walki. W walce brały udział trzy bataliony Pułku stacjonujące wokół Zambrowa.

I batalion kapitana Tadeusza Dworaka wyruszył z Sędziwuj, opanował cmentarz zambrowski i dotarł aż do Rynku (obecny Plac Sikorskiego), gdzie doszło do walk w centrum miasta. II batalion mjr Stanisława Knapika wyszedł na skraj lasu pod Wądołkami, skąd miał nacierać na koszary w Zambrowie. A III batalion mjr Jakuba Fobera atakował z rejonu Zakrzewa Starego. Zacięte natarcie żołnierzy III batalionu doprowadziło do zajęcia wsi Pruszki, Nagórk, wzgórza 133 i cmentarza żydowskiego, gdzie doszło do połączenia z oddziałami 33. Pułku Piechoty.

Około południa losy wojsk niemieckich w Zambrowie wydawały się przesądzone. Ataki wojsk polskich odpierał tylko jeden batalion nieprzyjaciela. Niestety sytuacja zmieniła się, kiedy niemieckie siły zostały wzmocnione. Niestety 71. Pułk Piechoty nie zdobył Zambrowa.

W trakcie walk piechota polska poniosła olbrzymie straty: poległo około 400 polskich żołnierzy, a rannych zostało około 1200, głównie z 71. Pułku Piechoty. Było to około 60% zawodowych i 30-40% kadry szeregowej żołnierzy polskich. Duże zniszczenia w budynkach były również w samym Zambrowie.

W wyniku przewagi ogniowej nieprzyjaciela polskie oddziały musiały wycofać się na pozycję wyjściową.

Następnie podczas bitwy pod Andrzejewem całodobowe natarcie na nieprzyjaciela załamało się w ogniu broni maszynowej i artylerii. 18. Dywizja Piechoty została całkowicie rozbita, do niewoli dostało się ponad 5 tys. oficerów, podoficerów i żołnierzy, których zgrupowano na placu manewrowym koszar 71. Pułku Piechoty w Zambrowie. Jeńcom kazano leżeć. W koło leżących jeńców pilnowali uzbrojeni w karabiny maszynowe żołnierze niemieccy. Nocą doszło do tragedii. Nie wiadomo dokładnie w jakich okolicznościach, na leżących jeńców wbiegły konie. Ci, którzy wstali próbując ratować się przed wystraszonymi końmi, byli rozstrzeliwani przez Niemców. Wiele osób zostało stratowanych przez konie. Nocna masakra bezbronnych jeńców w Zambrowie była jedną z największych zbrodni wojennych tej fazy II wojny światowej.

To tylko skrótowy przebieg działań wojennych w Zambrowie i okolicach w dniu 11 września 1939 r.

W dniu wczorajszym, niedziela 13 września 2009 r. w Zambrowie odbyły się oficjalne obchody związane z 71. rocznicą bitwy o Zambrów. O godz. 12.00 w kościele pw. Ducha Św. odprawiona została Msza Święta. Po Mszy poczty sztandarowe, władze samorządowe i delegaci przemaszerowali pod pomnik 71. Pułku Piechoty na ul. Wyszyńskiego, gdzie po odśpiewaniu hymnu państwowego i przybliżeniu historii działań wojennych w okolicach Zambrowa, głos zabrali: burmistrz miasta Kazimierz Dąbrowski i starosta Stanisław Rykaczewski. Następnie delegacje harcerzy, przedszkolaków, uczniów zambrowskich szkół, rodziny ofiar bitwy o Zambrów, delegacje władz samorządowych, instytucji publicznych i stowarzyszeń oraz Sybiracy, członkowie AK i partii politycznych, złożyły pod pomnikiem wiązanki kwiatów. Oprawę muzyczną zapewniła Miejska Młodzieżowa Orkiestra Dęta pod batutą Krzysztofa Witkowskiego, a wartę honorową przy pomniku zaciągnęli harcerze z trzech zambrowskich drużyn.

Tego samego dnia o godzinie 16.00 odbyła się druga inscenizacja historyczna bitwy o Zambrów. Fotoreportaż z tego wydarzenia zamieszczamy w odrębnym artykule powyżej.

Polecamy:
:: Fotoreportaż z inscenizacji Bitwy o Zambrów 1939 r.
:: RIH: Wrzesień 1939. Dwóch agresorów.
:: Wywiad z pomysłodawcą i współorganizatorem inscenizacji Bitwy o Zambrów Przemysławem Godlewskim
:: 70 lat temu w bitwie o Zambrów zginęło 400 polskich żołnierzy
:: Można już kupić album fotograficzny „Garnizon Zambrów”
:: Zapraszamy na wystawę Garnizon Zambrów 1926 - 1939r. w fotografii
:: To miasto stworzył „Kombinat”