Komu należą się środki z subkonta z ZUS-u?

Środki zgromadzone na subkoncie w ZUS-ie mogą zostać podzielone i wypłacone osobom uprawnionym w przypadku rozwodu, unieważnienia małżeństwa, ustania wspólności majątkowej lub śmierci osoby, dla której ZUS prowadzi subkonto. Co do zasady nie podlegają one jednak dziedziczeniu, jeśli zmarły ukończył 65 lat i miał już przyznaną tzw. emeryturę docelową. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy od wypłaty pierwszej emerytury docelowej minęły mniej niż trzy lata, wówczas przysługuje tzw. wypłata gwarantowana.

Po śmierci ubezpieczonego środki trafiają do osób przez niego wskazanych, a w razie ich braku – do spadkobierców. Jeżeli zmarły pozostawał w związku małżeńskim i obowiązywała wspólność majątkowa, połowa środków zgromadzonych w okresie trwania tej wspólności trafia na subkonto w ZUS-ie i rachunek w OFE współmałżonka. Pozostała część jest przekazywana osobom wskazanym lub wchodzi do masy spadkowej. Jeżeli zmarły nie pozostawał w związku małżeńskim lub między małżonkami nie było wspólności majątkowej, całość środków trafia do osób wskazanych lub w razie ich braku do spadkobierców.

Środki z subkonta w ZUS-ie nie zostaną wypłacone, jeśli zmarły miał ukończone 65 lat i przyznaną emeryturę docelową. W takiej sytuacji osobom uposażonym może przysługiwać jedynie jednorazowe świadczenie pieniężne, tzw. wypłata gwarantowana, ale tylko wtedy, gdy od pobrania przez zmarłego pierwszej emerytury docelowej nie minęły 3 lata. Po tym czasie wypłata gwarantowana nie przysługuje.  Z kolei jeśli zmarły nie przystąpił do OFE i nie miał subkonta w ZUS-ie, nie ma środków, które mogłyby zostać wypłacone.

Subkonta co do zasady nie mają osoby urodzone przed 1 stycznia 1949 roku, ponieważ nie mogły należeć do OFE. Członkostwo w OFE było obowiązkowe dla osób urodzonych po 1968 roku, a osoby z roczników 1949–1968 mogły przystąpić do niego dobrowolnie. Od 1 lutego 2014 roku podpisanie umowy z  OFE nie jest obowiązkowe. Osoby rozpoczynające pracę mają cztery miesiące na podjęcie tej decyzji, a jeśli nie zdecydują się na OFE, cała składka (7,3% podstawy) trafia na subkonto w ZUS-ie.

Jeżeli zmarły miał subkonto w ZUS-ie był członkiem OFE, wniosek o podział środków składa się w OFE. To OFE rozpoczyna procedurę podziału i w ciągu 14 dni od dokonania podziału przekazuje do ZUS-u informację o osobach uprawnionych oraz ich udziałach. Zakład dokonuje podziału środków na subkoncie zgodnie z otrzymanym zawiadomieniem w terminie 3 miesięcy.

Jeżeli natomiast zmarły miał wyłącznie subkonto w ZUS-ie, wniosek o podział środków składa się bezpośrednio do ZUS-u (formularz USS). Dotyczy to sytuacji, gdy zmarły nigdy nie był lub nie jest już członkiem OFE, ponieważ całość jego środków została wcześniej przeniesiona na subkonto w ramach tzw. suwaka bezpieczeństwa.

Osoby, które mają rachunek w OFE lub posiadają wyłącznie subkonto w ZUS-ie mogą za życia wskazywać i zmieniać osoby uprawnione oraz ich procentowy udział w środkach zgromadzonych na subkoncie w ZUS-ie lub na rachunku w OFE. Osoby, które mają rachunek w OFE zgłaszają takie zmiany bezpośrednio do OFE, także w przypadku rezygnacji z dalszego przekazywania składek. Osoby posiadające wyłącznie subkonto w ZUS-ie zgłaszają je do Zakładu. Warto również na bieżąco aktualizować dane adresowe osób uprawnionych.

Bardzo przydatną wiedzą jest również to, do którego OFE należał zmarły. ZUS udostępnia informacje o członkostwie zmarłego w OFE wyłącznie po okazaniu prawomocnego postanowienia o nabyciu spadku lub zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia, dlatego warto znać OFE, z którym zmarły zawarł umowę.