Środa popielcowa

21 lutego 2007 roku zgodnie z obrządkiem Kościoła Katolickiego obchodzony jest "Popielec", czyli pierwszy dzień Wielkiego Postu. Wielki Post będzie trwał 40 dni i zakończy go radosny czas Świąt Wielkanocnych. Środa popielcowa poprzedzana niegdyś była hucznie „wtorkiem zapustnym”, czyli ostatnim dniem karnawału.

Jak nakazują przykazania kościelne, Środa Popielcowa jest dniem ścisłego postu jakościowego i ilościowego. Tzn. obowiązuje zakaz spożywania potraw mięsnych oraz ograniczenia w ilości jedzenia (możemy najeść się raz do syta i dwa razy dla zaspokojenia głodu). Post ścisły obowiązuje osoby od 18 do 65 roku życia.

Wielki Post zgodnie ze swoją nazwą nawiązuje do czterdziestodniowego pobytu Chrystusa na pustyni, gdzie pościł i był kuszony przez szatana. Jezus udał się na to odosobnienie i umartwianie zaraz po przyjęciu chrztu z rąk św. Jana i przed rozpoczęciem publicznej działalności. Wtedy też św. Jan nawoływał do pokuty oraz przygotowania na przyjście Zbawiciela, który będzie chrzcił "Duchem Świętym i ogniem".

Post jest więc jednym z elementów pokuty. Już w starożytności na znak pokuty posypywano sobie głowy popiołem. Obrzęd ten u Chrześcijan nadal stanowi początek wielkopostnego okresu. W Środę Popielcową kapłani w kościołach posypują głowy popiołem mówiąc "z prochu powstałeś i w proch się obrócisz". Przypominają, jak szybko mija życie. Popiół jest symbolem umartwienia i nawrócenia się do Boga. Przygotowuje się go paląc gałązki palm wielkanocnych lub innych drzew, które zostały poświęcone w Niedzielę Palmową w poprzednim roku.

Dawniej, w niektorych regionach Polski przed rozpoczęciem Wielkiego Postu gospodynie w domach zwyczajowo wyparzały wszystkie naczynia kuchenne, szorowały je popiołem, po to, aby uniknąć kontaktu z tłuszczem w potrawach postnych. Gospodynie "troszczyły się" o to, by domownicy odczuwali nieustannie głód. Tak było do czasu II wojny światowej.