Dziś 35. rocznica wprowadzenia stanu wojennego

Od 140 do 150 osób zabitych, ponad 9 tys. internowanych w 52 ośrodkach, około 2 mln obywateli Polski wyjechało na stałe z kraju, przerwane obrady Kongresu Kultury Polskiej, zdelegalizowano lub rozwiązano wiele zrzeszeń i stowarzyszeń, zmilitaryzowano liczne zakłady pracy, wprowadzono godzinę policyjną. Tak wygląda bilans wprowadzenia stanu wojennego w Polsce sprzed ponad trzydziestu lat.

Dzisiaj, 13 grudnia przypada 35. rocznica wprowadzenia na terenie Polski stanu wojennego. W 1981 roku świat wokół nas wyglądał zupełnie inaczej. Ustrój w Polsce (zarówno polityczny jak i gospodarczy) był inny. Wolności słowa nie było. Na półkach sklepowych były tylko ocet i zwykła herbata.

Władze komunistyczne od sierpnia 1980 roku, kiedy przez Polskę przetoczyła się fala strajków, rozważały możliwość wprowadzenia stanu wojennego. W Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i w Sztabie Generalnym Wojska Polskiego zaczęto przygotowywać się na wypadek „W”, czyli stanu wojny.

W listopadzie 1980 roku przygotowany był „zestaw niezbędnych aktów prawnych na wypadek stanu wojennego”. MSW w ramach swoich działań przygotowawczych starało się „utrzymywać atmosferę napięcia”, „podgrzewać nastroje, gdyż lokalne strajki mogły dać pretekst do wprowadzenia stanu wojennego”, „stawiać wroga w kompromitującym położeniu”. Tym „wrogiem” była oczywiście „Solidarność”.

Na posiedzeniu Biura Politycznego 5 grudnia 1981 r. zaakceptowano wprowadzenie stanu wojennego, pozostawiając gen. Jaruzelskiemu wybór godziny „W”.

Tuż przed północą 12 grudnia 1981 r. rozpoczęła się operacja „Azalia”, w ramach której Milicja Obywatelska wraz z żołnierzami zajęła budynki Polskiego Radia i Telewizji oraz odcięła środki łączności. Telefony zamilkły.

Pierwszej nocy stanu wojennego, a więc zaraz po północy z 12 na 13 grudnia internowano ponad 3 tys. osób, w tym niemal wszystkich członków Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność”. Internowanych przewieziono do 52 utworzonych specjalnie w tym celu ośrodków. W czasie niecałych dwóch lat trwania stanu wojennego wydano 10132 decyzje o internowaniu, a internowano 9 736 osób. Dziś szacuje się, że zginęło od 140 do 150 osób.

Polacy o wprowadzeniu Stanu Wojennego, na polecenie Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego, dowiedzieli się 13 grudnia rano. Zima tego roku była wyjątkowo mroźna.

Wprowadzono godzinę policyjną. Na ulicach pojawiły się czołgi i wozy opancerzone. Wprowadzono cenzurę korespondencji i podsłuchiwanie rozmów telefonicznych. Część zakładów produkcyjnych została zmilitaryzowana.

Odbywający się w tym czasie w Warszawie Kongres Kultury Polskiej został przerwany. Rozwiązano Związek Polskich Artystów Plastyków, Związek Literatów Polskich, zarząd Polskiego PEN Clubu. Zdelegalizowano Niezależne Zrzeszenie Studentów.

Osobom emigrującym z PRL-u, władza wydawała paszporty „w jedną stronę”. Typowy paszport miał stempel „z prawem jednokrotnego przekroczenia granicy polskiej oraz powrotu”. W paszportach emigracyjnych słowa „oraz powrotu” były pominięte. Tym sposobem paszport stawał się w pewnym sensie biletem bez możliwości powrotu do ojczyzny.

Jednocześnie wzmożeniu uległa kampania propagandowa skierowana przeciwko opozycji, a przede wszystkim przeciwko „Solidarności”. Jej celem było upowszechnienie przekonania o konieczności wprowadzenia stanu wojennego, pozyskanie opinii publicznej dla działań władz oraz „demaskowanie prawdziwego oblicza i celów przywódców opozycji”.

25 stycznia 1982 roku Sejm poparł wprowadzenie stanu wojennego. 16 marca 2011 roku Trybunał Konstytucyjny na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich orzekł, że Dekret z dnia 12 grudnia 1981 roku o stanie wojennym oraz Dekret z dnia 12 grudnia 1981 roku o postępowaniach szczególnych w sprawach o przestępstwa i wykroczenia w czasie obowiązywania stanu wojennego są niezgodne z art. 7 Konstytucji RP.

Stan wojenny w Polsce trwał ponad półtora roku. Zniesiony został 22 lipca 1983 roku.

Instytut Pamięci Narodowej przygotował na dziś specjalną jednodniówkę „Tygodnik Wojenny” o genezie i represjach pierwszych dni stanu wojennego, którą możecie znaleźć w formie pliku pdf w załączniku do naszego artykułu. Ponadto IPN apeluje o zapalenie dziś, 13 grudnia o 19.30 w oknach domów, urzędów i instytucji świec będących symbolem pamięci o wydarzeniach stanu wojennego. Kampania społeczna Instytutu nawiązuje do gestu solidarności, jaki wobec Polaków wykonali w Wigilię Bożego Narodzenia 1981 r. m.in. papież Jan Paweł II i prezydent USA Ronald Reagan. Akcję objął honorowym patronatem prezydent Andrzej Duda.

Warto również przypomnieć o żywej lekcji historii, jaką dwa tygodnie temu mieli okazję przeżyć uczniowie ZSO w Zambrowie oraz zaproszeni goście: Lekcja historii z Markiem Rutkowskim [foto].

Polecamy:
:: Lekcja historii z Markiem Rutkowskim [foto]
:: Milicja na ulicach Zambrowa
:: Miejskie obchody 98. rocznicy odzyskania niepodległości [foto]
::